Picture of Geert De Bolster

Geert De Bolster

Categorie: Gedragstherapie voor honden

Ik wil gedragstherapie voor mijn hond.

Wanneer je hond probleemgedrag vertoont, kan je eraan denken om je hond een gedragstherapie te laten volgen. Maar is hondengedragstherapie dat wat je hond nodig heeft? In dit artikel lees je de visie van de connectiemethode® over het omgaan met probleemgedrag of gedragsproblemen bij je hond.

Gedragstherapie voor honden is een begrip

In 1986, toen ik het beroep van hondentrainer begon uit te oefenen, bestond de term hondengedragstherapie niet. Ongewenst gedrag werd gecorrigeerd en afgeleerd. Ik maakte toen gebruik van aversieve trainingsmiddelen zoals een slipketting, prikband en elektronische halsband. Er was in die tijd geen sprake om naar de emoties en gevoelens van een hond te kijken en ik stelde me geen vragen over waarom een hond ongewenst gedrag vertoonde. Als enige reden voor probleemgedrag werd altijd de ‘dominantie’ van de hond gebruikt. Als oplossing moest de hondeneigenaar de baas over zijn hond worden. De hond moest luisteren, punt uit.

Vandaag staat het welzijn van je hond voorop, wordt er met respect voor de emoties en gevoelens van je hond omgegaan en is professionele gedragstherapie voor de hond een begrip geworden. Door mee te werken aan televisieprogramma’s op VTM, ‘Vinger aan de poot’ en ‘Het zal je hond maar zijn’, en door het uitgeven van verschillende boeken over hondengedrag, heb ik er zelf voor een stuk aan kunnen bijdragen dat hondeneigenaren zich bewust geworden zijn dat hun hond een gedragsprobleem kan hebben en dat er iets aan kan gedaan worden.

25 jaar geleden startte ik als eerste in Vlaanderen met de opleiding tot hondengedragsbegeleider en ondertussen werden er door De Bolster Academy meer dan 700 hondengedragstherapeuten opgeleid. Er is zelfs een postgraduaat opleiding tot klinisch diergedragstherapeut. En er zijn dierenartsen die diergedragsgeneeskunde gestudeerd hebben en nu het vak van dierenarts-gedragsspecialist uitoefenen. Je dierenarts is zich bewust van wat emotioneel lijden voor het welzijn van je hond kan betekenen en verwijst door naar de gepaste hondengedragstherapeut. Vandaag is gedragstherapie voor honden een echt beroep.

Vanuit het perspectief van de hondengedragstherapie zijn er 2 niveaus probleemgedrag:

Probleemgedrag

Probleemgedrag, het woord zegt het; Je hond vertoont gedrag waardoor jij een probleem ervaart.
Stel: Je hond snuffelt in de tuin en merkt geurtjes van een mol of een ander klein diertje op. Het is voor je hond helemaal normaal om te beginnen graven want hij wil het dier opsporen. Uiteraard kan het voor jou als een hel ervaren worden wanneer je hond jouw ganse, nieuw aangelegde gazon er als een slagveld met loopgrachten laat uitzien. Voor je hond is er echter geen probleem.
Andere gedrag dat dikwijls als een probleem wordt ervaren is:

Dergelijk probleemgedrag is makkelijk op te lossen door:

De taal van je hond te kennen en te begrijpen – Online cursus hondentaal.
Het gedrag van je hond te begrijpen – Online cursus gedrag begrijpen.
De omstandigheden aan te passen zodat je hond ander gedrag kan vertonen.
Je hond leiding en steun te bieden zodanig dat hij in staat is om de omstandigheden die jij voor hem faciliteert ook juist te leren gebruiken.

Voorbeeld: Je jonge hond kauwt aan jouw houten stoelen.

Leer de signalen van stress op te merken nog voor je hond de intentie heeft om aan je stoelen te gaan kauwen.
Weet dat wanneer honden stress en frustratie ervaren dat ze willen kauwen want dat gedrag draagt bij tot ontspanning bij je hond.
Zorg voor voldoende kauwmateriaal waar je hond wel mag op kauwen.
Begeleid je hond en biedt hem regelmatig dingen aan om te kauwen.
Wanneer je deze 4 punten in praktijk brengt, zal je hond, wanneer hij stress of frustratie ervaart, op zoek gaan naar zijn kauwvoorwerpen en jouw houten stoelen niet meer interessant vinden.

Gedragsprobleem

Een gedragsprobleem is het gevolg van een fysiek of/en emotioneel probleem.

Een gedragsprobleem veroorzaakt door een lichamelijk gezondheidsprobleem van je hond:
Wanneer je hond pijn heeft of een ander lichamelijk ongemak ervaart kan ook zijn gedrag erdoor worden beïnvloed. 40% van de honden die bijten naar hun eigenaren hebben een lichamelijk gezondheidsprobleem. Onderzoek van Daniel S. Mills toont aan dat 20 tot 80% van gedragsproblemen veroorzaakt worden lichamelijke ongemakken, zoals pijn.

Daniel S Mills is Hoogleraar Diergeneeskundige Gedragsgeneeskunde aan de University of Lincoln

Als gevolg van lichamelijke problemen kunnen honden achter hun eigen staart jagen, vernielgedrag vertonen, problemen hebben met alleen zijn, onzindelijk zijn, angstgedrag vertonen, moeilijkheden hebben met verzorgingshandelingen en agressief gedrag vertonen naar mensen en andere honden. Het spreekt dus vanzelf dat indien je merkt dat je hond probleemgedrag gaat vertonen, dat je altijd eerst een afspraak maakt met je dierenarts voor een uitgebreid lichamelijk onderzoek van je hond. Pas wanneer het geneeskundig onderzoek negatief is, kan je verder gaan nadenken.

Een gedragsprobleem veroorzaakt door een geestelijk gezondheidsprobleem van je hond:
Waar helaas minder aandacht wordt aan besteed is aan het feit dat je hond ook geestelijke gezondheidsproblemen kan hebben. Ik denk dan vooral aan angsten. Voortdurend blootgesteld worden aan angst-veroorzakende omstandigheden kan tot chronische angst leiden. De mate waarin jouw hond gevoelig is voor angst is afhankelijk van de angst die zijn ouders en voorouders aan hem hebben doorgegeven. Je hond is dan belast met gevoelige zaadjes van angst. Banale zaken kunnen de angst van je hond triggeren.

Voor meer inzicht over angst bij honden kan je de blog: ‘10 tips om je angstige hond te helpen’ lezen.

Probleemgedrag kan zich tot een gedragsprobleem ontwikkelen

Wanneer jij het gedrag van je hond, dat je als probleem ervaart niet begrijpt, kan het zijn dat je aan het symptoom gaat werken en je hond gaat straffen. Daardoor zal je hond jouw gedrag als een probleem ervaren en heftige, negatieve gevoelens ervaren en erdoor in de problemen geraken en een gedragsprobleem ontwikkelen.

Voorbeeld: De zaadjes van bronnen bewakingsgedrag van je hond kunnen extra gevoelig zijn.

Daardoor kan het zijn dat hij zijn voederbak of kauwbot wil bewaken als je hem benadert. Als je het gedrag van je hond begrijpt zou je afstand nemen en je hond vertrouwen geven dat je het eten of het kauwbot niet gaat afnemen. Daardoor zal het vertrouwen van je hond toenemen en zal hij op termijn niet meer grommen maar zich veilig voelen als je toevallig zijn voederbak of kauwbot benadert. Maar als je het gedrag van je hond niet begrijpt, kan het zijn dat je boos wordt en met je hond in conflict gaat. Daardoor krijgen de zaadjes van bewakingsgedrag extra voeding en kan de hond bronnen bewakingsagressie ontwikkelen. Je hond gaat vervolgens emotioneel lijden en ontwikkelt een gedragsprobleem.

Gedragsproblemen bij honden – Visie van de connectiemethode®

Een gedragsprobleem dient als een geestelijk gezondheidsprobleem te worden benaderd. Wanneer je twijfelt of het welzijn van je hond al dan niet in gevaar is, dien je eerst contact te nemen met je dierenarts. Hij of zij zal je desgewenst doorverwijzen naar een dierenarts-gedragsspecialist.

De gedragstherapie van je hond wordt begeleid door een professioneel hondengedragsbegeleider. Er wordt gekeken naar de omstandigheden die het probleem veroorzaken of hebben veroorzaakt. De aanpak is erop gericht om omstandigheden te creëren waardoor de hond zich veilig, ontspannen en gelukkig kan voelen. Door deze zaken te doen, zullen al heel wat gedragsproblemen een mildere vorm aannemen.

Gedragstherapie voor je hond is omgaan met jezelf

Als je echt aan het gedragsprobleem van je hond wilt werken, dien je vooral je eigen visie, gedachten, gevoelens en gedrag onder de loep te nemen. Wat is jouw invloed op de emoties en het gedrag van je hond en wat kan jij voor jouw hond betekenen waardoor je hond zich veiliger, meer ontspannen en gelukkiger gaat voelen? De bril waardoor je kijkt bepaalt jouw werkelijk. Dat betekent dat jouw perspectief, de manier waarop je naar je hond en zijn gedrag kijkt, wordt gestuurd door jouw eigen verlangens en behoeften. Als je je dat niet bewust bent, kan het gedragsprobleem van je hond niet alleen nooit op een effectieve manier worden aangepakt, maar zal het probleem dat je ervaart alleen maar toenemen.

Wat drijft jou om een gedragstherapie van je hond op te starten?

Waarom wil je het gedrag van je hond veranderen?
Wanneer je hond een gedragsprobleem heeft, kan dat best moeilijk voor je zijn. Honden met hevige angsten, honden die agressief gedrag vertonen en honden die niet alleen kunnen blijven, kunnen heftige emoties veroorzaken. Je wordt geconfronteerd met allerlei negatieve gedachten en gaat op zoek naar een oplossing. Het risico bestaat dat je onbewust op zoek gaat naar een oplossing voor jouw negatieve gedachten en gevoelens. De kans bestaat dat jouw focus niet bij een oplossing voor het gedragsprobleem van je hond ligt, maar op jouw eigen perspectief gericht is.

Jij ervaart stress, angst en frustratie en stelt je vragen zoals:

Hoe zorg ik dat anderen niet denken dat ik een slechte hondenbaas ben?
Hoe bekom ik dat mensen niet denken dat ik een agressieve hond heb?
Hoe kan ik bereiken dat ik mijn hond overal mee naartoe kan nemen?
Hoe kan ik op een veilige manier bezoek ontvangen?
Hoe zorg ik ervoor dat de buren niet gestoord worden door mijn hond?
Hoe bekom ik dat mijn hond stopt met uitvallen aan de leiband?
Hoe kan ik het gedrag van mijn hond veranderen?

Gedragstherapie van je hond met de connectiemethode is naar binnen kijken

Het gedragsprobleem van je hond is in eerste instantie wat het is. Het gedrag van je hond willen veranderen is een illusie. Je kunt het gedrag van je hond niet veranderen. Je kunt alleen je eigen gedrag veranderen. Aan het symptoom van het probleem werken kan tot een tijdelijke en schijnbare verbetering leiden. Maar op termijn komt het probleem terug en kan het toenemen. In sommige gevallen kunnen er zich zelfs meerdere nieuwe problemen manifesteren.

Het enige duurzame dat je kunt doen is jouw hond zorg, steun en leiding bieden. Maar om daartoe in staat te zijn, dien je die zorg, steun en leiding eerst aan jezelf kunnen bieden. Daarom wordt bij gedragstherapie van je hond volgens de connectiemethode gewerkt vanuit het principe van Leading By Example. De basis van hondengedragstherapie volgens de connectiemethode bestaat uit zes stappen – naar het model van Edel Maex.

Edel Maex is Psychiater, Mindfulnesstrainer en Zenleraar. Hij is de grondlegger van de beoefening van Mindfulness in België en Nederland.

Mildheid

Met milde en open aandacht kan je jezelf de vraag stellen: Hoe gaat het met mij? Wat voel ik? Wat denk ik? Wat is er?
Vaak hebben hondeneigenaren de neiging om hun eigen gevoelens te onderdrukken of weg te kijken en te vluchten in oplossingen die geen oplossingen zijn. Men gaat meer wandelen, meer trainen, meer activiteiten doen, meer dingen doen die zogezegd de talenten van de hond bevredigen. Sommigen grijpen naar dingen die blijkbaar voor een snelle oplossing kunnen zorgen, en brengen hun hond naar een Bootcamp brengen waar een trainer het gedrag van de hond gaat veranderen. Meestal worden er aversieve middelen gebruikt. Of men gaat zelf aan de slag en pakt het probleem symptomatisch aan.

De bereidheid om te kijken

Het is heel menselijk om naar snelle oplossingen op zoek te gaan. Waarom zouden we extra energie vrijmaken als het makkelijk kan. Het is ook heel normaal om weg te kijken. Naar jezelf kijken kan pijn doen. We hebben sowieso pijnaversie dus is het logisch om de pijn te vermijden. Maar ‘geen lotus zonder modder’ zegt Thich Nhat Hanh. Als je de bereidheid hebt om met een milde, open aandacht naar binnen te kijken, kan je vertrouwd worden met wat er zich echt voordoet en kan je ontdekken wat de ware oorzaak van het gedragsprobleem van je hond is. De weg uit, is in.

Benoemen wat er zich aandient

Als je met milde en open aandacht bij jezelf naar binnen kijkt, zal je gedachten en gevoelens opmerken. Door de gedachten te erkennen en te benoemen wordt duidelijk wat er is. Je kunt angst voelen, of eenzaamheid opmerken. Misschien merk je frustratie of opgestapelde woede op. Je kunt ook allerlei gedachten opmerken, zoals: “ik moet beter mijn best doen want ik doe het nooit goed genoeg”.

Omarmen met mindfulness

Op voorwaarde dat je mildheid ontwikkelt voor jezelf, zal je in staat zijn om de gevoelens en gedachten met liefde te omarmen. Je ontwikkelt mindfulness voor jezelf. Mindfulness voor je gedachten en gevoelens. Waardoor je wat er zich ook aandient met vertrouwen kunt laten zijn. Je wilt geen oplossing meer. Je wilt het gedrag van je hond niet meer veranderen. Het is oké wat er is. Er ontstaat connectie met jezelf en van daaruit ook echte connectie met je hond

Connectie is de bewustheid dat je verbonden bent met alles en iedereen: mensen, dieren, planten en mineralen. Dat jouw geluk en lijden niet anders is dat dat van de ander en dat de voorwaarde om in connectie te zijn met je hond, de connectie te VOELEN met jezelf is.

Onderzoeken

Door vertrouwd te worden met de gedachten en gevoelens bij jezelf, bestaat de mogelijkheid om nog dieper te kijken en op onderzoek te gaan. Je merkt een gedachte op en zegt: “interessant”. Je merkt emoties en gevoelens en zegt: “interessant”. Door met interesse te kijken naar wat er zich aandient kan de bron van de gedachten en gevoelens aan het licht komen. Je ontdekt wat je drijft om te doen wat je doet. Je wordt je bewust dat je een in een belangrijke mate invloed uitoefent op de emoties, gevoelens en gedrag van je hond. Je merkt dat je onvoldoende in connectie was met jezelf en daardoor ook niet met je hond. Daardoor was jouw handelen vooral gericht op het omgaan met je eigen verlangens en behoeften. Je hond voelde zich mogelijks onvoldoende gehoord en gesteund.

Je kunt ruimte geven aan wat er zich aandient waardoor je 100% vertrouwd wordt met wat er is. Je stopt de strijd en kunt de juiste keuzes maken. Je kunt het streven loslaten. Je wordt beter in staat om lief te hebben en te zorgen voor jezelf.

“Je kunt nooit bewust bij je hond zijn wanneer je niet eerst ten volle bij jezelf kunt zijn”

Vrede en vrijheid

Door jezelf lief te hebben en goed voor jezelf te zorgen kan je vrede en vrijheid ervaren. Je wordt minder beïnvloed door hoe anderen mogelijks over jou en je hond denken. Je gaat vanuit je authentieke zelf keuzes maken. Je wordt beter in het laten zijn van wat is. Zo kan je wellicht het gedragsprobleem van je hond accepteren. Je geeft jezelf en je hond bestaansrecht zoals jullie zijn. Jullie zijn perfect zoals jullie zijn. Je hond voelt jouw aanwezigheid en jouw bereidheid om naar hem te luisteren. Het effect is dat je hond met zichzelf in connectie kan treden en zich ook in alle vrede en vrijheid met jou verbonden gaat voelen. Vanaf dan wordt het eenvoudiger om samen in de wereld te staan.

De succesvolle gedragstherapie voor je hond

Door eerst de basis van gedragstherapie van je hond volgens de connectiemethode in praktijk te brengen, ontdek je dat alles nu reeds goed is zoals het nu is. En van daaruit kan je verdergaan:

Onder begeleiding van een hondengedragsbegeleider van de connectiemethode kan je de gedragstherapie van je hond verder gaan begeleiden. Dan kan je ook aan het gedragsprobleem van je hond werken. Je maakt een plan dat in kleine ministapjes in praktijk kan worden gebracht. Je kunt stappen vooruit zetten, soms weer een stap terugzetten. Dan is lukken aangenaam en mislukken niet erg. Het is goed zoals het nu is. Jullie zijn er voor elkaar en vinden daarin al meer dan voldoende mogelijkheden om gelukkig te ‘zijn’.

Meer lezen over omgaan met het probleemgedrag van je hond? Klik dan hier