Markeergedrag van je hond. Hoe kan je ermee omgaan?
Auteur: Geert De Bolster | Ontwikkelaar van de connectiemethode®
Auteur: Geert De Bolster
Ontwikkelaar van de connectiemethode®
Het markeergedrag van je hond kan soms vervelend voor je zijn. Je hond plast tegen een boom of een paal, maar ook tegen de gevel van een huis, banden van een auto en tegen jouw planten in de tuin. Het kan een écht probleem worden als je hond op verschillende plaatsen in huis gaat plassen, meestal tegen een tafelpoot, stoel of ander voorwerp. In dit artikel lees je waar het markeergedrag van je hond vandaan komt en hoe jij er kan mee omgaan.
Inhoudsopgave
Belangrijkste inzichten uit de blog
- Markeergedrag is natuurlijke communicatie, geen ongewenst gedrag. Je hond gebruikt geur om zichzelf uit te drukken, net zoals wij woorden gebruiken.
- Je hond markeert om zich veiliger te voelen. In spannende of onzekere situaties helpt geurcommunicatie hem om stress te reguleren.
- Zowel reuen als teven kunnen markeren. Het is geen typisch ‘reuengedrag’ maar ook teefjes gebruiken geur om te communiceren.
- Thuis markeren is vaak een signaal van innerlijke spanning. Spanning tussen mensen of dieren in huis, of een gevoel van onveiligheid, kan leiden tot markeren.
- Boos worden werkt averechts. Door begripvol te reageren en veiligheid te bieden, help je je hond écht verder.
- Castratie is geen wondermiddel. Het kan het symptoom onderdrukken, maar niet de oorzaak wegnemen en soms nieuwe problemen oproepen.
- Je hond heeft jou nodig als veilige basis. Door zijn gedrag te leren begrijpen in plaats van te bestrijden, versterk je jullie band en het vertrouwen.
Markeergedrag: de territoriale communicatie van je hond
Markeergedrag is een natuurlijk onderdeel van de territoriale communicatie van je hond. Honden zijn van nature roedeldieren en sterk gericht op het bewaken van hun territorium. Ze onderscheiden daarbij vier verschillende soorten territoria:
Het eigen lichaam – Dit is de meest persoonlijke ruimte van je hond, vergelijkbaar met wat wij onze ‘persoonlijke bubbel’ noemen.
De rust- of schuilplek – Dit is de plaats waar je hond zich veilig voelt en volledig tot rust kan komen. Deze plek moet geassocieerd worden met comfort en veiligheid.
De woonomgeving – De ruimte waarin je hond dagelijks leeft, zoals je huis of tuin.
De publieke ruimte – Denk hierbij aan wandelroutes, het park, cafés, winkels of zelfs het huis van vrienden waar je je hond mee naartoe neemt. Overal waar je hond met jou naartoe gaat, ziet hij als onderdeel van zijn ‘uitgebreid’ territorium.
Wanneer een hond markeert, doet hij dat om zijn aanwezigheid kenbaar te maken binnen die ruimte. Dat is volkomen normaal gedrag. Toch vinden wij het als baasjes vaak lastig of ongewenst, zeker als het gebeurt op plekken waar dat niet gepast is.
Het markeergedrag van je hond is geurcommunicatie
Het markeergedrag van je hond is in feite geurcommunicatie. Honden zijn ware experts in het ‘lezen’ en delen van geursignalen, vooral in de publieke ruimte. Tijdens een wandeling komt je hond talloze geuren tegen van andere honden en mensen. Hij ziet of hoort ze misschien niet, maar hij ruikt hun aanwezigheid wel.
Door te markeren, met een plasje of soms zelfs een drolletje, laat je hond op zijn beurt weten: “Ik ben hier geweest.” Zo maakt hij zijn aanwezigheid kenbaar aan anderen die hetzelfde territorium gebruiken. Dat is belangrijk voor zijn gevoel van veiligheid én om mogelijke confrontaties te voorkomen. Dankzij geurboodschappen kunnen honden elkaar al ‘leren kennen’ vóór er een fysieke ontmoeting plaatsvindt. Je kunt het vergelijken met een profiel op sociale media: anderen krijgen een eerste indruk van wie je bent, nog voor ze je in het echt hebben ontmoet.
Zowel reuen als teven vertonen markeergedrag. Je hond probeert zijn geurboodschap zo strategisch mogelijk te plaatsen, het liefst wat hoger, bijvoorbeeld tegen een paaltje of boom. Zo kan de wind de geur beter verspreiden en bereikt de boodschap een groter publiek.
Waarom markeert je hond zo vaak tijdens een wandeling?
Voor je hond kan wandelen in de publieke ruimte best spannend zijn. Vaak zit hij aan de leiband, waardoor hij minder controle ervaart over hoe hij met situaties, zoals het tegenkomen van andere honden, kan omgaan. Die onzekerheid kan ervoor zorgen dat hij vaker wil markeren. Door op meerdere plekken geur achter te laten, probeert hij zijn aanwezigheid duidelijk te maken aan andere honden. Het helpt hem om zich veiliger te voelen.
Merk je dat je hond bijna bij elk boompje, paaltje of muurtje wil plassen? Dan is dat vaak een signaal dat hij zich niet helemaal op zijn gemak voelt. Het markeren geeft hem een kort moment van ontspanning, maar als de omgeving voor hem te spannend blijft, komt het stressgevoel snel weer terug. Daardoor ontstaat er soms een patroon waarin hij tientallen keren wil markeren tijdens één wandeling.
Het is heel begrijpelijk dat dit voor jou als begeleider soms lastig of vervelend kan zijn. Vanuit onze menselijke blik willen we dan weleens proberen om het markeren te stoppen of te verbieden. Toch is het goed om te beseffen dat je hond met dit gedrag iets probeert duidelijk te maken: “Ik voel me hier niet helemaal veilig.” Als hij die uitlaatklep niet mag gebruiken, kan dat zijn gevoel van onveiligheid juist versterken.
Door dit gedrag te zien als een vorm van communicatie, kun je je hond helpen zich meer gehoord en begrepen te voelen. En dat is een mooie stap richting meer vertrouwen en verbinding tussen jullie beiden.
Markeergedrag in het eigen territorium
Voor honden is het niet vanzelfsprekend dat onbekenden hun persoonlijke territorium betreden. Jouw huis en tuin maken deel uit van dat territorium, het is de plek waar je hond zich veilig en thuis wil voelen.
Wanneer een hond van nature wat onzeker is, kan bezoek stress oproepen. Voor hem zijn dat onbekende individuen die zich binnen zijn veilige zone begeven. Om met dat gevoel om te gaan, kan hij beginnen te markeren. Dit gedrag is zijn manier om duidelijk te maken: “Hier zijn grenzen die voor mij belangrijk zijn.” Het is een vorm van territoriale communicatie, geen opzettelijke ‘ongehoorzaamheid’.
Als verzorgers voelen we ons vaak teleurgesteld of zelfs boos wanneer onze hond in huis plast. Dat is menselijk en begrijpelijk. Toch helpt boosheid je hond niet verder, integendeel. Het versterkt zijn onveiligheidsgevoel, wat de kans op extra markeergedrag alleen maar vergroot.
Wat je wél kunt doen, is proberen te begrijpen waar het gedrag vandaan komt. Door zijn gevoelens te erkennen en omstandigheden te creëren waarin hij zich meer gesteund en veilig voelt, geef je je hond de ruimte om tot rust te komen. Begrip is hier de sleutel, voor je hond én voor jezelf.
Markeergedrag als reactie op innerlijke spanning of conflict
Soms ontstaat markeergedrag bij honden niet door wat er buitenshuis gebeurt, maar juist door wat zich afspeelt binnen hun eigen leefomgeving. Een huis is een plek waar veiligheid en harmonie belangrijk zijn, niet alleen voor mensen, maar ook voor honden.
Wanneer er spanning of onrust heerst, kunnen honden dit sterk aanvoelen. Ze reageren hierop op hun eigen manier, vaak via geurcommunicatie. Hieronder zie je enkele situaties waarin een hond kan gaan markeren als uiting van innerlijke stress of conflictgevoelens:
Spanning tussen huisdieren
Wanneer er spanning is tussen bijvoorbeeld twee honden, of tussen hond en kat, kan je hond proberen te bemiddelen via geur. Hij markeert niet om te domineren, maar eerder om spanning te verzachten: “Ik voel me niet helemaal op mijn gemak, maar ik wil de rust bewaren.”Moeilijke relatie met een gezinslid
Voelt een hond zich niet goed begrepen of veilig bij iemand in het gezin, dan kan hij proberen duidelijkheid te scheppen via geur. Door op een bepaalde plek te markeren, geeft hij aan: “Ik heb het nodig dat er naar mij geluisterd wordt.”Spanning tussen gezinsleden
Discussies of luide stemmen tussen mensen kunnen voor honden erg verwarrend of bedreigend aanvoelen. Ze begrijpen niet altijd wat er precies gebeurt, maar voelen de verstoring in hun sociale groep. Door te markeren probeert je hond de situatie als het ware te ‘herstellen’.Chronische stress bij een gezinslid
Gevoelige honden zijn vaak heel afgesteld op de emotionele toestand van hun mensen. Wanneer een verzorger langdurige stress ervaart, kan de hond dit opnemen en zelf gespannen raken. Markeren wordt dan een manier om zijn eigen spanningen te ontladen.Onveiligheid tijdens het alleen zijn
Sommige honden gaan hun mand, speelgoed of ligplek markeren wanneer ze alleen thuis zijn. Dit gebeurt vaak bij honden die zich onveilig voelen in hun eentje, een teken van verlatingsangst of onzekerheid.Leven op beperkte ruimte
Wanneer meerdere gezinsleden of huisdieren samenleven in een relatief kleine ruimte, kan dat tot spanningen leiden. Voor honden, die gevoelig zijn voor onderlinge dynamieken, kan markeren dan een manier zijn om met die druk om te gaan.
Markeergedrag is niet “stout” gedrag. Het is een waardevolle vorm van communicatie. Door er met openheid naar te kijken, ontstaat ruimte om de onderliggende boodschap van je hond te begrijpen. En dat is de eerste stap naar het creëren van meer rust, veiligheid en verbondenheid in huis.
Markeren van een comfortzone
Soms markeren honden op plekken die voor hun verzorger heel persoonlijk zijn, zoals de zetel of zelfs het bed. Dat kan verwarrend of vervelend zijn, maar voor je hond zit daar vaak een diepere betekenis achter.
Deze plekken dragen jouw geur en voelen voor je hond vertrouwd en veilig aan. Wanneer hij zich onzeker of onveilig voelt, kan hij juist die plekken opzoeken die voor hem verbonden zijn met comfort en nabijheid. Door daar te markeren, probeert hij zijn eigen gevoel van veiligheid te herstellen. Het is als het ware zijn manier om zichzelf te kalmeren in een moment van stress.
Een andere reden voor dit gedrag kan zijn dat je hond wil aangeven: “Ik hoor erbij.” Dit zien we bijvoorbeeld wanneer een hond plast in het bed van een gezinslid. Het is een poging tot verbinding, een geurige manier om duidelijk te maken dat hij deel uitmaakt van de groep, van het gezin, van die plek.
Boos worden is een begrijpelijke menselijke reactie, maar helpt je hond niet verder. Hij zal het niet koppelen aan het oorspronkelijke moment en kan zich zelfs nog onveiliger gaan voelen. Wat wél helpt, is vriendelijk en duidelijk blijven communiceren, en eventueel grenzen aangeven op een rustige manier. Zo blijft de verbinding tussen jou en je hond intact, ook in situaties die wat lastiger aanvoelen.
Geurcommunicatie en de voortplantingscyclus
Markeergedrag kan ook te maken hebben met de voortplantingscyclus. Wanneer een teef loops is, laat ze via geur weten dat haar lichaam klaar is voor voortplanting. Door te markeren geeft ze haar aanwezigheid en haar hormonale toestand door aan de reuen in de omgeving.
Een reu die deze geur oppikt, zal daarop reageren. Zijn voortplantingssysteem wordt geactiveerd, en hij zal op zijn beurt vaak meer gaan markeren om aan te geven dat hij het signaal heeft opgemerkt, en om zelf weer een boodschap terug te sturen.
Ook dit is een volkomen natuurlijke vorm van communicatie tussen honden. Het maakt deel uit van hun instinctieve gedrag en heeft niets te maken met ‘ongehoorzaam’ zijn. Door dit gedrag te begrijpen in de context van hormonale veranderingen en natuurlijke driften, ontstaat er meer ruimte voor geduld en zachte begeleiding.
Hoe ga je om met het markeergedrag van je hond?
Als je tot hier gelezen hebt, is het wellicht al duidelijk geworden: markeergedrag is volkomen normaal en natuurlijk communicatiegedrag van je hond. Het is zijn manier om grenzen aan te geven, zichzelf gerust te stellen, spanningen te verwerken, verbinding te zoeken en informatie uit te wisselen met andere honden, vergelijkbaar met hoe wij mensen praten, appen of delen op sociale media.
In de basis hoef je hier dus niets aan te ‘corrigeren’. Integendeel, proberen om dit gedrag af te leren of te onderdrukken kan de stress van je hond net versterken. Je hond voelt zich dan onbegrepen en nog onveiliger, waardoor hij nog meer behoefte zal hebben om te markeren. Je bereikt dan vaak het tegenovergestelde van wat je wou: meer markeergedrag in plaats van minder.
Wat je wél kunt doen, is je hond ondersteunen. Dat begint bij het begrijpen waarom hij markeert. Voelt hij zich gespannen? Onzeker? Probeert hij rust te brengen in een situatie die voor hem moeilijk is? Al deze vormen van geurcommunicatie zijn signalen die je iets vertellen over zijn binnenwereld.
Wat kan je doen om hem te helpen?
Voorkomen dat hij op ongewenste plaatsen markeert, zoals tegen gevels van huizen of winkelpuien, kan eenvoudig door wat meer afstand te bewaren tijdens het wandelen.
Observeren hoe je hond zich voelt in de publieke ruimte is nog belangrijker. Loopt hij gespannen? Reageert hij nerveus op andere honden of mensen? Dan is het zinvol om te kijken of je hem meer duidelijkheid, leiding en vooral steun kunt bieden.
Thuis markeren is vaak een teken dat er onderliggende stress of conflictgevoelens spelen. Denk aan spanningen in het gezin, tussen dieren onderling, of een gevoel van onveiligheid bij alleen zijn. Door die spanningen op een zachte manier te erkennen en het leven voor je hond voorspelbaarder en veiliger te maken, geef je hem ruimte om tot rust te komen.
Als verzorgers zijn we vaak geneigd om gedrag als ‘storend’ of ‘vervelend’ te zien, maar wanneer we het leren begrijpen als communicatie, verandert alles. We leren kijken achter het gedrag, en kunnen zo bouwen aan een sterkere vertrouwensband.
Honden zijn meesters in geurtaal. Wie de geurcommunicatie van zijn hond leert lezen, ontdekt hoe rijk en subtiel hun wereld eigenlijk is. In mijn boek vind je een volledig hoofdstuk gewijd aan deze taal – met voorbeelden en inzichten die je zullen helpen om je hond nog beter te begrijpen. Want uiteindelijk is dat waar het om draait: veiligheid en vertrouwen mogelijk maken. Daar begint en eindigt alles mee. Wanneer je hond zich veilig voelt, heeft hij steeds minder nood aan overmatig markeren. Dan ontstaat vanzelf meer rust, in hem, en tussen jullie beiden.
Helpt castreren tegen markeergedrag?
Het is een veelgehoorde aanbeveling: een hond die veel markeert, zou gebaat zijn bij castratie. En het klopt dat castratie in sommige gevallen invloed kan hebben op markeergedrag, vooral wanneer dat gedrag hormonaal gestuurd is. Maar het is belangrijk om te beseffen dat dit vaak een symptoomgerichte aanpak is, en geen oplossing voor het échte onderliggende probleem.
Veel honden markeren niet zomaar “omdat ze reu zijn”, maar omdat ze spanning ervaren, door stress, onzekerheid, sociale druk of een gevoel van onveiligheid. Markeergedrag helpt hen om met die spanning om te gaan. Het is een uitlaatklep, een manier om zichzelf gerust te stellen en via geur te communiceren met de buitenwereld.
Wanneer je in zo’n geval besluit om te castreren, zonder naar de oorzaak van het gedrag te kijken, bestaat de kans dat het markeren stopt, maar dat de spanning ergens anders tot uiting komt. Honden kunnen dan ander gedrag ontwikkelen, zoals verlatingsangst, onrust, hyperactiviteit of zelfs agressie. De druk is er immers nog steeds, maar er is één manier van ontlading weggenomen.
Zoals eerder besproken, ligt de kracht net in het luisteren naar wat je hond met zijn gedrag probeert te vertellen. Wanneer je werkt aan de oorzaak, de omstandigheden die hem onveilig of gespannen maken, zal het markeergedrag vaak vanzelf verminderen of verdwijnen. Je hond heeft dan geen nood meer aan overmatig geurgebruik, omdat hij zich gehoord en gesteund voelt.
Conclusie
Markeergedrag bij honden is geen probleemgedrag, maar een vorm van communicatie. Door te markeren drukt je hond uit wat hij voelt, waar zijn grenzen liggen, of dat hij zich al dan niet veilig voelt. Of het nu gaat om spanning in huis, onzekerheid tijdens wandelingen, hormonale veranderingen of een diep verlangen om erbij te horen. Geur is voor je hond een krachtig en natuurlijk middel om zich uit te drukken.
In plaats van te focussen op het onderdrukken van dit gedrag, nodigt deze blog je uit om er met andere ogen naar te kijken. Want achter elk plasje zit een verhaal, een emotie, een behoefte, een vraag. Wanneer je bereid bent om echt te luisteren, ontstaat er ruimte voor begrip, veiligheid en vertrouwen. En dat is precies wat je hond nodig heeft om tot rust te komen.
Kijk dus niet naar markeergedrag als iets dat “weg moet”, maar als iets dat je iets wil vertellen. En van daaruit kun je op een zachte, ondersteunende manier begeleiden. Want wanneer je hond zich gezien, gehoord en gedragen voelt, verdwijnt de nood om via geur te blijven roepen.
Schrijf in voor de nieuwsbrief en ontvang elke zondag een verhaal of inzicht.
Wij nemen je privacy ernstig